9. अभिज्ञानशाकुन्तलनाटके भौगोलिकभावना

Biswajit Mandal
State Aided College Teacher-I, Dept. of Sanskrit,
Vivekananda Mission Mahavidyalaya, 
Chaitanyapur, Haldia, West Bengal, India
Email: biswajit.snsk@gmail.com

Abstract: महाकविकालिदासविरचितस्याभिज्ञानशाकुन्तलनाटकस्य मूलवृत्तान्तं महाभारतात् संगृहीतम्। तु महाभारतात् संगृहीतं सारभूतवृत्तान्तं सार्थकनाट्यरूपप्रदानार्थमभिनववृत्तान्तानां संयोजनं महाकविनात्र कृतम्। एवमभिनववृत्तान्तसंयोजनकाले महाकविकालिदासस्य विविधाः भावनाः दृश्यकाव्येऽस्मिन् प्रकाशिताः भवन्ति। तत्र दृश्यकाव्ये प्रकाशिताः भौगोलिकभावनाः शोधप्रवन्धेऽ-स्मिन्नालोचिताः भवन्ति। गोधूलिसमय-विद्युत्प्रभा-भूमिरूप-महानदी-मेघमाला-दिनरात्रिसंघटनवृत्तान्त-वायुमण्डल-इत्यादयोऽस्य प्रवन्धस्य प्रधानालोच्यविषयाः।

Keywords: गोधूलिकालम्, विद्युत्, उपकूलभागः, महानदी, मेघाः, वायुमण्डलम्, भूमिरूपः।