वर्तमानकाले स्वास्थ्यसंरक्षणे आहारविधेः प्रासङ्गिकता
Vartamānakāle svāsthyasaṃrakṣaṇe āhāravidheḥ prāsaṅgikatā

Author(s): Durjodhan Saha
Research Scholar, Dept. of Sanskrit
University of North Bengal
Siliguri, West Bengal, India
Email: dsaha.736159@gmail.com
Page no: 125-129

Abstract: आह्रियते इति आहार।‘आहारशुद्धौ सत्त्वशुद्धिः’ छान्दोग्योपनिषद्वचनानुसारेण आहारशुद्धत्वे मनसः शुद्धत्वं वर्तते। वर्तमानसमाजे मनुष्यानां रोगहीनजीवनं दुर्लभं वर्तते। सुष्ठुजीवनधारनाय स्वास्थ्यविषयीसचेतनता सर्वेषां करणीया। यतोहि केवलं सुस्वास्थाधिकारिणः मानवाः जीवनसुखोपभोगं कुर्वन्ति। महर्षिः पतञ्जलिः योगसूत्रमिति ग्रन्थे स्वास्थ्यसंरक्षणपद्धतिं प्रोचुः। मानवशरीराणां कृते प्रात्यहिकयोगाभ्यासः सर्वेषां करणीयः। केवलं योगाभ्यासेन स्वास्थ्यं सम्यक् न जातम्, अपि तु योगेन सह सम्यग् आहारः कर्तव्यः। सुपाच्याहारेण शरीरस्य पुष्टिः लभ्यते। अतः अस्माकं संस्कृतशास्त्रे मनुजानां कृते आहारविधिविषयः पर्यालोच्यते। 

Keywords: आहारः, स्वास्थ्यसंरक्षणम्, आहारविधिः, हठयोगः, चरकसंहिता।